KİTAPLAR

Öğrenmenin İlkeleri 3: Öğrenci Çalışma Stratejileri

Adem Karafilik, Engin Kuyucu
Yükseliş Yayınları, 2013

Öğrenmeyi Öğrenme ve Çalışma Stratejileri

Günümüz Türkiye’sinde, yetişmekte olan genç nesil ve yetişkin bireylerin en temel eğitim gereksinmelerinden birini, hatta en önemlisini öğrenmeyi öğrenme bilgi ve becerilerine sahip olmaları oluşturmaktadır. Tüm dünyada eğitimde, bilimde, sanatta, teknolojide... baş döndürücü hatta ezici gelişmeler yaşanmaktadır. Buna paralel olarak, toplumsal algıda, bakış açılarında ve yaşantılarda tanımı net olarak konulamayan değişimler ve gelişimler oluşmaktadır. 

Tüm bu değişim ve gelişimlerle doğru orantılı olarak her alanda bilgiler katlanarak artmaktadır. Bilgi birikimine ve artışına hatta yığınlarına yetişemeyen, bilgi sistematiği oluşturamayan toplumların ve bireylerin hafızaları giderek karışmaktadır. Dolayısıyla sistematik bir düzen ve beli bir algı bilinci oluşturamayan toplumların bireylerinin yaşadıkları karmaşa içinden çıkılmaz bir hal almaktadır.
Bireylerin karşı karşıya kaldıkları bütün bu oluşumlarla baş edebilmeleri, başka bir ifade ile, yaşamdaki bu hızlı değişim ve gelişimlere uyum sağlayabilmeleri, günden güne katlanarak artan ve bir o kadar da karmaşıklaşan bilgileri sistematize edip kullanabilmeleri, öğrenmelerini etkin ve verimli biçimde yaşam boyu sürdürebilmeleri, onların etkili öğrenen bireyler ya da etkili öğreniciler olmaları ile mümkündür. Kısaca; etkili öğrenici ve bilinçli bir birey olmak; öğrenmeyi öğrenmekle, öğrenme sürecini okul yıllarının da dışına taşıyarak, hayatın bir parçası olarak yaşantıda bilgiyi aktif kullanmakla mümkün olmaktadır.

Etkili Öğrenicinin Özelliği

Etkili öğrenici, başka bir deyişle stratejik öğrenici, neyi, nerede, niçin, nasıl ve hangi amaçla öğreneceğini bilen, öğrenmeye güdülenmiş ve öğrendiklerini doğru yerlerde kullanabilen, kendi yaşamını yöneten ve içinde bulunduğu duruma göre bilgilerini gerektiği şekilde, bilinçli olarak yönlendirebilen ve denetleme stratejilerine sahip, özgüven ve özsaygısı en üst düzeyde olan bireydir.
Öğrenme sürecinde etkili öğrenici sırasıyla şu etkinlikleri yapar (Weinstein ve Meyer, 1994):

  • Öğrenme amacını belirler.
  • Amaca ulaştırıcı stratejileri seçer.
  • Seçtiği stratejileri uygulamaya koyar.
  • Uygulama sırasında öğrenmenin nasıl gittiğini izler ve gerektiğinde süreçte değişiklikler yapar.
  • Elde ettiği sonuçları değerlendirir ve ileriki öğrenmelerine dönük kararlar alır.

Kısacası, etkili öğrenici öğrenme sürecini bilinçli olarak, öğrenmeyi kolaylaştırıcı ve kalıcılaştırıcı yollarla (Özer, 2002), sürekli denetleyerek gerçekleştirir.

Öğrenmeyi Öğrenme ve Öğrenme Stratejileri

Bilginin önemini kavrayan, ilgili, istekli ve bilgiyi amaçları doğrultusunda araç kullanan bilinçli gençlerin yetişerek, toplumda etkili bireyler olmaları için öğrenmeyi öğrenmeleri gerekmektedir. Bunun içinde toplumun her kademesindeki bireylerde, öncelikle öğrenme bilincinin oluşması gerekmektedir. Öğrenme bilinci sadece okulda verilmeye çalışılmamalıdır. Bu süreç ailede başlayıp, okul ve toplumun her kademesinde aktif olarak devam etmelidir.

Bu kitabı hazırlamaktaki amacımız etkili ve verimli bir öğrenici olmanın yöntemlerini sizlerle paylaşmaktır. Etkili bir öğrenci olma yolunda ne kadar şey söylenirse söylensin, öncelikle öğrenmeyi öğrenmeyi bilmekten geçmektedir. Öğrenmeyi öğrenmenin en önemli basmaklarından biri de çalışma stratejilerini bilmektir. Öğrenme için gerekli olan stratejilerin bilinmesi ve kullanılmasıyla öğrenme dediğimiz süreç gerçekleşebilmektedir.
Öğrenme stratejileri; karmaşık, kompleks ve içinden çıkılması zor teknikleri kapsamaz. Stratejiler, öğrenmeyi kolaylaştıran ve zevkli hale getiren, herkes tarafından öğrenilerek rahatlıkla kullanılabilen teknikleri kapsamaktadır.

Öğrenme stratejileri, sadece öğrenciler değil, hayatı öğrenme olan bireyler tarafından, yani tüm insanlar tarafından öğrenilmeli ve kullanılmalıdır. Çünkü, stratejilerini bilen ve bunları aktif olarak kullanan kişiler ders, meslek ve hayat başarılarında daima ön plana çıkarlar.Öğrenme stratejilerini bilmek ve kullanmak öğrencilere şu avantajları sağlar:

  • Öğrencinin ufkunu açar.
  • Öğrencinin Hayatı ve olayları gözlemleme ve gözlemlerden sonuçlar çıkarma becerilerini geliştirir. 
  • Öğrenmeye karşı motive eder
  • Öğrenmeyi kolay ve zevkli hale getirir
  • Öğrenmeye ayrılan zamanın verimli kullanılmasını sağlar
  • Öğrenmeye karşı sevgi ve istek geliştirir
  • Öğrenmenin kolay ve kalıcı olmasını sağlar
  • Öğrenciyi bilinçli öğrenici durumuna getirir.
  • Bağımsız öğrenebilme yeterliği kazandırır.
  • Okul sonrası öğrenmelere temel hazırlar.

Bu kitapta ( öğrenci çalışma stratejileri); Öğrenmeyi öğrenmenin çalışa ve teknik boyutunu yani, çalışma stratejilerini, aşağıdaki şekilde verdik. 

  • 1. Bölüm : Hızlı Ve Etkin Okuma
  • 2. Bölüm : Etkin Dinleme
  • 3. Bölüm : Not Tutma Teknikleri
  • 4. Bölüm : Hafıza Gücünü Geliştirmek
  • 5. Bölüm : Anlatım Becerisi
  • 6. Bölüm : Araştırma Teknikleri
  • 7. Bölüm : Yazma Becerisi
  • . Bölüm : Zihinsel Canlandırma Becerisi
  • 9. Bölüm : Sınav İçin Teknik Ve Taktikler

Bu stratejileri daha da artırmak mümkündür. Akışı karmaşıklaştırmadan, on yılı aşkın bir süredir öğrenmeyi öğrenme seminer ve eğitimleri veren bir eğitimci olarak, bilgi ve tecrübelerimi katarak, öncelikle; öğrencilerin ihtiyacı olan temel bilgi ve gereksinimleri göz önünde bulundurduk.

Burada verdiğimiz stratejiler öncelikle öğrencilerin ihtiyaçlarına yönelik olarak hazırlandı ve onların kullanacağı şekilde sunuldu. Verilen bilgiler yeterlimi? Sorusuna verilecek cevabımız ; hayır yeteli değildir olacaktır. Çünkü, bilgide sınır ve son olmadığı bilinciyle, biz de hâla öğreniyoruz.

Öğrenme ve serüveni

Öğrenme yaşam boyu devam eden, insanı oluşturan tüm unsurları doğrudan ilgilendiren ve etkileyen aktif bir süreçtir. öğrenme süreçlerini daha önceki kitaplarımızda açıklamaya çalıştık.

İnsan için, anne karnında başlayan öğrenme serüveni, hayat içinde daha aktif olarak devam etmektedir. Hayatın verimliliği ve yaşanabilirliği öğrenmeye verilen önemle gerçek değerini bulmaktadır.
Nefes almak, insan için nasıl ki hayati bir ihtiyaçsa, okuma ve öğrenme de öyledir. Bir insan “çok yoğunum, şimdi nefes almanın zamanı değil, başka işlerim var, bunları halledeyim sonra arkama yaslanıp nefes alırım” diyemezse, şimdi okumanın ve öğrenmenin zamanı değil diyemez. Susadım ama su içmeden de yaşayabilirim diyemez. Öğrenmenin yeri ve zamanı olamaz. Böyle mazeretler üreten bir insan, beynini ve ruhunu öldürmeye başlamış demektir.

İnsanın gerçek anlamda var olması, yaşam kalitesi, değer olması, bilgisi ve bu bilgisini kullanması ölçüsünde değer oluşturmasıyla mümkün olmaktadır. Bilgi için, bilgiye ulaşmayı bilmek gerekir. Bilgiye ulaşmak içinse, insanın kendini tanıması ve öğrenme becerilerini yani çalışma stratejilerini geliştirmesi gerekir.

Başarı ve Strateji

Başarıda bilgi kadar strateji de; yani neyi nasıl, niçin ve ne şekilde yapacağının yöntem ve tekniklerinin bilinmesi de önemli bir yer tutmaktadır. Başarıya giden yolda bilginin oranı %50 ise, geri kalan %50 ise stratejidir diyebiliriz. Stratejiler teknikleri ve taktikleri içerir.

Stratejiler, spordan, eğitime, sanattan, tekniğe kadar hayatın her evresinde geçerliliğini korumaktadır. Bilgiye, spora, teknolojiye, güce veya bir tekniğe sahip olabilirsiniz. Ama onu doğru yerde, zamanda, doğru şekilde, nasıl ve ne şekilde kullanacağınızı bilmiyorsanız, bunun bir değeri olamaz. Bu değerleri kullanamıyorsanız, strateji eksiklikleriniz var demektir.

Spor müsabakalarına şöyle bir baktığımızda, sadece fiziki olarak güçlü olanların değil, çoğunlukla teknik ve taktik olarak güçlü olanların kazandığını görürüz. Sınavlarda çok bilgisi olanların değil, bilgisini verimli bir şekilde kullananların yüksek notlar aldığı gözlenmektedir. Bütün bunlar, stratejilerin önemini bir kez daha gözler önüne sermektedir.

Bu kitap serisinde ve bu kitapta, başarıya giden yolda ihtiyacınız olan stratejileri bulacağınıza inanıyoruz.

Öğrenmeye karşı meraklı, istekli ve açık olmak önemlidir. Ama salt bunlar da yeterli olmamaktadır.

Derslerde etkili dinleme becerilerini geliştiren, düzenli ve bilinçli not tutan, hızlı okuma ve etkili çalışma yöntemlerini bilen, hafızasını daha verimli kullanan, amaçlı ve planlı çalışan, araştırma tekniklerini bilen, araştıran, kendini ve bilgilerini ifade edebilen, gerektiği yerde doğru bilgiyi kullanabilen, kısaca öğrenmeyi öğrenmeyi bilen bireylerin yetişmesi gerekmektedir. Bu bilgileri kullanan bir öğrenci, hiç kuşkusuz diğer öğrencilerden daha fazla başarı gösterecektir.

Bu konuda asıl farkı oluşturacak olan; öğrencinin öğrenme sürecinde aktif olması kendini yönetmesi, yönlendirebilmesi ve bu yönde aktif öğrenme becerilerini kazanarak, kendi iradesi, çalışma azmi ve çalışma sistematiğini bilerek kullanabilmesidir. Kendisini tanıyan, çalışma tekniklerini aktif olarak uygulayan, öğrenme prensiplerini bilen, azmini, kararlılığını, sabrını ve iradesini kullanan öğrenci için başarılı olmak kaçınılmaz, doğal bir sonuç olacaktır.

Eğer siz de başarı için, ders çalışmak için, daha nitelikli bir yaşam, verimli çalışma, zamanı etkili kullanma, strateji ve yol haritası oluşturamama gibi faktörlerden şikayet ediyorsanız bu seriyi okumanız ve verilen teknik ve yöntemleri uygulamanız son derece yararlı olacaktır.

Ayrıca bu konularda çalışma yapan veya eğitimle veren eğitimcilere, ayrıca anne ve babalara son derece faydalı bilgiler kazandıracağını umuyoruz. 

Unutmayın; hiç kimse size bir gün için elinizdeki 24 saatten daha fazlasını veremez. Ancak size elinizdeki 24 saati verimli bir şekilde nasıl kullanabileceğinizi ve yaşantınızı nasıl daha kaliteli hale getireceğinizin yöntem ve teknikleri ile ilgili sırlar verebilir.

Niçin bu kitap/öğrenci başarı stratejileri

Şu ana kadar öğrenmeyi öğrenme konularını içeren farklı kitaplar yayınlandı. Hala da yeni yayınlar hazırlanmaktadır. Yayınların çoğunun eksik veya yetersiz kaldığı gözlenmektedir.

Bu alanda aktif eğitimler veren eğitimciler olarak, bu eksikliği fazlasıyla hissettik. Bizler de bu ihtiyaçtan dolayı, “öğrencilerin ihtiyacı olan teknik ve stratejilerin tamamını karşılayacak ÖĞRENMEYİ ÖĞRENME konularının teorisini, tekniklerini, stratejilerini, soruları/sorunları, çözüm önerilerini kapsayan ve ihtiyaçları karşılayacak nitelikli bir çalışma yapma ihtiyacı duyduk.

Öğrenci arkadaşlarla uygulamalı olarak yaptığımız çalışmalardaki bilgilerimizi ve tecrübelerimizi birleştirerek bu seriyi hazırladık. Bizimde mutlaka eksikliklerimiz, hatalarımız ve yanlışlarımız olacaktır. Bu eksiklerimizi öğrenme yolculuğunda birer tecrübe olarak değerlendiriyoruz. Kitaplarla ilgili görüş düşünce, eleştiri ve önerilerinizi, ayrıca bu alanda yaptığınız çalışmaları bizlere ulaştırırsanız, bizlerde; daha iyi, daha güzel, daha kullanılabilir bilgileri sizlerle paylaşmak isteriz.

Ayrıca; bilgilerimizi, www.öğrenmeyiöğren.net ve www.kisiselgelisim.net isimli internet sitesinde paylaşmaya devam edeceğiz.

Yararlı olması dileğiyle...

Adem KARAFİLİK

akarafilik@gmail.com
yukselis@kisiselgelisim.net

Kitabı satın almak için bizimle irtibata geçebilirsiniz.

İLETİŞİM

Sümer 1 Sokak No: 11/7-8 Kat: 3

Kızılay / ANKARA

(0.312) 231 84 70

(0.312) 231 84 73